Informacje prawne

Termin płatności, odsetki i egzekucja opłaty planistycznej

 

Zgodnie z art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1483), środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe  o charakterze publicznoprawnym są między innymi dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego pobierane przez samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. Do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym należy zaliczyć opłatę od wzrostu wartości nieruchomości, potocznie zwaną opłatą planistyczną.

Na podstawie art. 67 ustawy o finansach publicznych, do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 oraz z 2025 r. poz. 769) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zmianami).

W przypadku utrzymania w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżonej decyzji wójta ustalającej wysokość opłaty planistycznej, staje się ona ostateczna. Zgodnie z art. 16 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne.

Ustawa z dnia 27 marca 2023 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1130 ze zmianami), ani Kodeks postępowania administracyjnego nie regulują terminu płatności opłaty planistycznej. Nie znajdziemy też wskazania tego terminu w ustawie o finansach publicznych. Dopiero przepisy działu III Ordynacji podatkowej, mające zastosowanie do opłaty planistycznej wskazują, że zobowiązanie podatkowe (publicznoprawne) powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania (art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej), natomiast termin płatności podatku (należności publicznoprawnej) wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego (publicznoprawnego) (art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej). Zatem termin płatności opłaty planistycznej upływa 14-go dnia od doręczenia decyzji wójta ustalającej wysokość zobowiązania, natomiast odsetki za zwłokę naliczone są począwszy od dnia następnego po upływie tego 14-dniowego terminu.

W myśl art. 53 §  1 i §  4 Ordynacji podatkowej, od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 52 § 1 pkt 2 i art. 54, naliczane są odsetki za zwłokę. Odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku (należności publicznoprawnej). Oznacza to, że od opłaty planistycznej pobierane są odsetki za zwłokę na zasadach określonych w Ordynacji podatkowej.

W przedmiocie przymusowego dochodzenia opłaty planistycznej zastosowanie ma ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132 ze zmianami), która przewiduje w art. 2 § 1 pkt 1a, że egzekucji administracyjnej podlegają między innymi niepodatkowe należności budżetowe, do których stosuje się przepisy ustawy o finansach publicznych.

Egzekucja administracyjna podatków i opłat w świetle nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Wprowadzenie

Z dniem 30 lipca 2020 r. weszła w życie ustawa o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw[1] nowelizująca ustawę z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji[2]. Zmiany, które zostały wprowadzone nowelizacją dotknęły między innymi obszaru postępowania przedegzekucyjnego i postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez wójtów, burmistrzów (prezydentów miast), starostów i wojewodów, w zakresie dochodów podatkowych i publicznoprawnych, do których stosuje się egzekucję administracyjną. Niniejsze opracowanie przybliża zakres zmian istotnych dla wierzycieli w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. ...
  1. Upomnienie
Postępowanie przedegzekucyjne, do którego zaliczamy doręczenie zobowiązanemu upomnienia, reguluje między innymi art. 15 u.p.e.a. Nowelizacja tego przepisu nałożyła na wierzyciela obowiązek zawarcia w treści upomnienia pouczenia zobowiązanego, że w przypadku niewykonania w całości obowiązku w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia zobowiązany ma obowiązek zawiadomienia wierzyciela o zmianie adresu jego miejsca zamieszkania lub siedziby. Natomiast w razie niewykonania obowiązku zawiadomienia, doręczenie pisma wierzyciela (upomnienia) pod dotychczasowym adresem jest skuteczne. Nowelizacja ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w temacie upomnień, zakłada również, że upomnienie zawiera imię i nazwisko, stanowisko służbowe oraz podpis osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela. Upomnienie generowane automatycznie może nie zawierać podpisu tej osoby. Przed nowelizacją ustawy przepisy nie wymagały podpisu wierzyciela na upomnieniu. W temacie upomnień rozstrzygają również nowe przepisy wykonawcze, szczególnie rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 lipca 2020 r. w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych[3]. W rozporządzeniu tym zawarto między innymi odpowiedź na pytanie o termin wysłania upomnienia. W § 3 rozporządzenia rozstrzyga się, że wierzyciel przesyła zobowiązanemu upomnienie, o ile jest wymagane, w zakresie należności pieniężnej, której wysokość przekracza dziesięciokrotność kosztów upomnienia (116 zł): niezwłocznie - jeżeli nie zostały podjęte działania informacyjne, przed upływem 21 dni od dnia, w którym po raz pierwszy podjęto działanie informacyjne. Jeżeli wysokość należności pieniężnej nie przekracza dziesięciokrotności kosztów upomnienia, wierzyciel wysyła upomnienie przed upływem 6 miesięcy poprzedzających upływ terminu przedawnienia należności pieniężnej. Natomiast § 4 rozporządzenia zawiera katalog zamknięty elementów obligatoryjnych upomnienia. Prawidłowe wystawienie upomnienia przesądza o ważności egzekucji. Brak właściwego pouczenia w upomnieniu, może skutkować zarzutami dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym, co może doprowadzić do umorzenia postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny i obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi.
  1. Rejestr Należności Publicznoprawnych
W przedmiocie ujawniania zaległości w rejestrze należności publicznoprawnych, jednostki samorządu terytorialnego, które podjęły uchwałę wyrażającą zgodę na ujawnianie zaległości podatkowych i/lub publicznoprawnych w tym rejestrze, powinny zwrócić uwagę na zmianę przepisu odnoszącego się do podpisywania zawiadomień. Zawiadomienie zawiera imię i nazwisko, stanowisko służbowe oraz podpis osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela. Zawiadomienie generowane automatycznie może nie zawierać podpisu tej osoby. Kolejną nowością jest również i to, że zawiadomienie to może być zawarte w upomnieniu lub doręczone wraz z upomnieniem.
  1. Odpowiedzialność podatkowa osoby trzeciej
Odpowiedzialność podatkową osób trzecich regulują co do zasady art. 107 – art. 118 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa[4]. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odnosi się w tym zakresie do sytuacji dłużnika nieściągalnego, któremu organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne z przyczyn zawartych w art. 59 § 2 u.p.e.a. (w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne). W odniesieniu do dłużnika, któremu organ egzekucyjny umorzył z podanej przyczyny egzekucję, wierzyciel może odstąpić od czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, jeżeli nie upłynęło 12 miesięcy od dnia wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 u.p.e.a., wydanego w sprawie prowadzonej na wniosek wierzyciela, na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego inne należności pieniężne zobowiązanego, chyba że ujawniony zostanie majątek lub źródło dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. W opisanym przypadku art. 6 § 1d u.p.e.a. nakazuje wierzycielowi przed wszczęciem postępowania w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, wezwać zobowiązanego do złożenia oświadczenia o posiadanym majątku i źródłach dochodu oraz o prawdziwości i zupełności tego oświadczenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Oświadczenie składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, w wyznaczonym terminie, pisemnie lub ustnie do protokołu. Wezwanie natomiast zawiera pouczenie zobowiązanego o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia oraz informacje umożliwiające złożenie prawdziwego i zupełnego oświadczenia o posiadanym majątku i źródłach dochodu. Minister Finansów w rozporządzeniu w sprawie oświadczenia zobowiązanego o posiadanym majątku i źródłach dochodu oraz prawdziwości i zupełności tego oświadczenia oraz wezwania do jego złożenia[5] określił elementy zawarte we wskazanym wezwaniu i oświadczeniu.
  1. Tytuł wykonawczy
Największa zmiana, wprowadzona nowelizacją ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dotyczy tytułów wykonawczych. 4.1. Przesyłanie tytułów wykonawczych, czyli system teleinformatyczny Najbardziej spektakularna zmiana ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyka obszaru przekazywania przez wierzyciela do organu egzekucyjnego tytułów wykonawczych. Co do zasady od 30 lipca 2020 r. tytuły wykonawcze przekazuje się do organu egzekucyjnego drogą elektroniczną – przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej. Organem prowadzącym system teleinformatyczny, na mocy rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wyznaczenia organu do prowadzenia systemu teleinformatycznego przeznaczonego do przekazywania naczelnikowi urzędu skarbowego wniosków egzekucyjnych i tytułów wykonawczych lub wymaganych informacji[6] został wyznaczony Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie. Zgodnie z art. 26aa § 3 u.p.e.a. organ prowadzący system teleinformatyczny, na wniosek wierzyciela, nadaje temu wierzycielowi dostęp do tego systemu w zakresie niezbędnym do wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z nowelizacją ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji system teleinformatyczny winien obowiązywać (działać) od 30 lipca 2020 r. Jednak w chwili sporządzania niniejszego opracowania, system jeszcze nie funkcjonuje. O terminie uruchomienia systemu dowiemy się z obwieszczenia Ministra Finansów opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Ministerstwa Finansów oraz w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Finansów. Jak głosi Komunikat Departamentu Poboru Podatków Ministerstwa Finansów z dnia 13 lipca 2020 r. (nr DPP9.042.12.2020) wraz z Informacją uzupełniającą umieszczoną na stronie Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie[7], wnioski o nadanie uprawnień do systemu teleinformatycznego eTW należy składać po dacie uruchomienia przedmiotowego systemu. Wzór wniosku zostanie opublikowany na portalu wierzycieli i organów egzekucyjnych (http://www.is-szczecin.pl/egzadm/). Do tej pory, czyli do czasu uruchomienia systemu teleinformatycznego, na mocy art. 28 ust. 1 ustawy nowelizującej, tytuły wykonawcze przekazuje się do organu egzekucyjnego w postaci papierowej albo przez elektroniczną skrzynkę podawczą wierzyciela i organu egzekucyjnego (ePUAP). W momencie, gdy system teleinformatyczny rozpocznie swoją pracę, dane zawarte w tytułach wykonawczych przekazywane tym systemem, będą poddawane weryfikacji między innymi z danymi zawartymi w rejestrze PESEL lub Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej. Jeśli dane te nie będą zgodne lub tytuł będzie zawierał dane wierzyciela lub podstawę prawną, niezgodne ze słownikami referencyjnymi zamieszczonymi na stronie podmiotowej Ministerstwa Finansów, lub tytuł nie będzie zawierał danych wymaganych przepisami prawa – wierzyciel będzie zawiadamiany o nieprzyjęciu tytułu wykonawczego wraz z podaniem przyczyn jego nieprzyjęcia. Zawiadomienie to będzie przekazywane również za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. 4.2. Nowe wzory i rodzaje tytułów wykonawczych Z dniem 30 lipca 2020 r., na mocy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 maja 2020 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej[8], weszły w życie nowe wzory tytułów wykonawczych. Przy czym, na mocy zapisów tego rozporządzenia, „stare” wzory tytułów wykonawczych, to znaczy wzory tytułów wykonawczych stanowiące załączniki do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej[9] mogą być stosowane nie dłużej niż przez 9 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, pod warunkiem prawidłowego pouczenia zobowiązanego zgodnie z art. 27 § 1 pkt 8-9a u.p.e.a. Zapis ten oznacza, że do 30 kwietnia 2021 r. wierzyciel wystawiając tytuł wykonawczy ma prawo posługiwać się zarówno wzorem wprowadzonym 30 lipca 2020 r. jak i wzorem dotychczasowym uzupełnionym o stosowne pouczenie. Obok dotychczas regulowanych ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji: tytułu wykonawczego, dalszego tytułu wykonawczego, zmienionego tytułu wykonawczego i utraconego tytułu wykonawczego, pojawił się nowy – kolejny tytuł wykonawczy. Kolejny tytuł wykonawczy posłuży w trzech enumeratywnie wymienionych sytuacjach: zabezpieczenia na nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka; egzekucji z nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka; egzekucji z przedmiotu hipoteki przymusowej w przypadku przeniesienia tego przedmiotu na podmiot inny niż zobowiązany. 4.3. Nowe rozwiązania prawne dotyczące wpisu hipoteki Do wpisu hipoteki tytułem wykonawczym, po 30 lipca 2020 r., posłużą dwa rodzaje tytułów wykonawczych: tak jak przed nowelizacją – dalszy tytuł wykonawczy oraz nowy – kolejny tytuł wykonawczy. Zasadnicza zmiana dotyczy jednak nie rodzaju tytułu, a nadania klauzuli wykonalności tytułowi stanowiącemu podstawę wpisu hipoteki. W wyniku nowelizacji ustawy uchylony został art. 26c § 3 u.p.e.a. Stanowił on, że po wydaniu dalszego tytułu wykonawczego wierzyciel występuje do organu egzekucyjnego o nadanie temu tytułowi wykonawczemu klauzuli o skierowaniu dalszego tytułu wykonawczego do egzekucji. Od 30 lipca 2020 r., w wyniku uchylenia tego przepisu, naczelnik urzędu skarbowego nie nada już dalszemu tytułowi służącemu do wpisu hipoteki klauzuli wykonalności. Zgodnie z art. 26c § 2 up.e.a. dalszy tytuł wykonawczy służący do wpisu hipoteki będzie zawierał informację wierzyciela o nadaniu temu tytułowi klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej. Natomiast, jeśli podstawą wpisu hipoteki będzie kolejny tytuł wykonawczy, wierzyciel informację o nadaniu klauzuli wykonalności zawrze w części H. kolejnego tytułu wykonawczego. Wzór kolejnego tytułu wykonawczego w części H. zawiera informację o nadaniu przez organ egzekucyjny klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej. W pozycji 1. części H. wierzyciel wpisuje nazwę i adres siedziby organu egzekucyjnego, który nadał klauzulę. W pozycji 2. części H., datę nadania klauzuli. Na mocy § 10 rozporządzenia w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych, wierzyciel występuje do organu egzekucyjnego o podanie informacji dotyczącej nadania tytułowi wykonawczemu klauzuli o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej. Oznacza to, że wypełnienie w części H. kolejnego tytułu wykonawczego wymaga uzyskania informacji od naczelnika urzędu skarbowego o nadaniu tytułowi klauzuli wykonalności. Podobnie postąpi wierzyciel w przypadku dalszego tytułu wykonawczego służącego do wpisu hipoteki. Również na mocy § 10 rozporządzenia w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych, wierzyciel ma prawo wystąpić do naczelnika urzędu skarbowego o podanie informacji o wysokości kosztów egzekucyjnych, które ujawniając w części G. tytułu wykonawczego, może zabezpieczyć razem z zaległym podatkiem, odsetkami i kosztami upomnienia przez wpis hipoteki.
  1. Prawo małżonka zobowiązanego do wniesienia sprzeciwu
W przypadku prowadzenia egzekucji administracyjnej z majątku wspólnego małżonków, małżonkowi zobowiązanego przysługuje prawo do wniesienia sprzeciwu w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym. Egzekucja z majątku wspólnego małżonków następuje na wyraźne wskazanie wierzyciela wyrażone przez zaznaczenie w części D. tytułu wykonawczego pozycji 6. Informacja dotycząca należności pieniężnej, 1. odpowiedzialność za należność pieniężną i odsetki z tytułu niezapłacenia jej w terminie obejmuje również majątek wspólny zobowiązanego i jego małżonka. Na mocy przepisów przejściowych ustawy wprowadzającej nowelizację ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed 30 lipca 2020 r., na podstawie tytułu wystawionego na zobowiązanego do egzekucji ze składnika majątkowego wchodzącego w skład majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, małżonkowi zobowiązanego również przysługuje prawo do wniesienia sprzeciwu w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym. Taka sytuacja może mieć miejsce, gdy wierzyciel przed 30 lipca 2020 r. skierował do egzekucji tytuł wykonawczy, w którym wypełnił część B. Dane małżonka zobowiązanego (odpowiedzialnego majątkiem wspólnym). Podstawą sprzeciwu jest ograniczenie, zniesienie, wyłączenie lub ustanie odpowiedzialności całością albo częścią majątku wspólnego. Sprzeciw wnosi się do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Sprzeciw może być wniesiony jeden raz w postępowaniu egzekucyjnym. Wierzyciel zawiadamia zobowiązanego o wniesieniu sprzeciwu przez jego małżonka. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie sprzeciwu małżonka zobowiązanego, w którym oddala sprzeciw lub uznaje sprzeciw w całości lub w części i w pozostałym zakresie oddala sprzeciw. Postanowienie w sprawie sprzeciwu małżonka zobowiązanego doręcza się temu małżonkowi i zobowiązanemu. Na postanowienie o oddaleniu sprzeciwu małżonkowi zobowiązanego przysługuje zażalenie. Jeżeli postanowienie w sprawie sprzeciwu małżonka zobowiązanego stanie się ostateczne, wierzyciel - wójt, burmistrz (prezydent miasta), niezwłocznie zawiadamia organ egzekucyjny w osobie naczelnika urzędu skarbowego o sposobie i dacie ostatecznego rozpatrzenia tego sprzeciwu.
  1. Wyjawienie majątku
Art. 37b znowelizowanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przewiduje, iż w zakresie niezbędnym do wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej organ egzekucyjny lub wierzyciel wzywa zobowiązanego do złożenia oświadczenia o posiadanym majątku i źródłach dochodu oraz o prawdziwości i zupełności tego oświadczenia. Przepis ten, oprócz obowiązującego wcześniej art. 36 § 1 ustawy, daje kolejne narzędzie wierzycielowi do ustalenia majątku dłużnika. Informacja na temat majątku dłużnika może przesądzić o skuteczności postępowania egzekucyjnego w administracji. Oświadczenie składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, w wyznaczonym terminie, pisemnie lub ustnie do protokołu. Wezwanie do złożenia oświadczenia, zawiera pouczenie zobowiązanego o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia oraz informacje umożliwiające złożenie prawdziwego i zupełnego oświadczenia o posiadanym majątku i źródłach dochodu. Szczegóły odnoszące się zarówno do wezwania jak i oświadczenia zobowiązanego, w rozporządzeniu w sprawie oświadczenia zobowiązanego o posiadanym majątku i źródłach dochodu oraz prawdziwości i zupełności tego oświadczenia oraz wezwania do jego złożenia określił Minister Finansów.
  1. Obowiązki informacyjne wierzyciela
Ustawodawca w nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w art. 32aa zawarł obowiązki, które spoczywają na wierzycielu podczas egzekucji administracyjnej. Nie są to obowiązki nowe. Dotychczas były one regulowane przepisami wykonawczymi. Od dnia 30 lipca 2020 r. obowiązki informacyjne wierzyciela reguluje ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a szczególnie art. 32aa tej ustawy. W toku egzekucji administracyjnej, wierzyciel niezwłocznie zawiadamia organ egzekucyjny o:
  1. zmianie wysokości należności pieniężnej objętej tytułem wykonawczym wynikającej z jej wygaśnięcia w całości albo w części, w szczególności gdy wygaśnięcie jest wynikiem:
  2. wyegzekwowania należności pieniężnej przez inny organ egzekucyjny, b. korekty deklaracji powodującej zmniejszenie wysokości należności pieniężnej, c. przedawnienia należności pieniężnej, d. zapłaty wierzycielowi należności pieniężnej;
  3. zdarzeniu powodującym zawieszenie lub umorzenie postępowania egzekucyjnego;
  4. zdarzeniu powodującym ustanie przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego;
  5. okresie, za który nie nalicza się odsetek z tytułu niezapłacenia w terminie należności pieniężnej, w wyniku zdarzenia zaistniałego po dniu wystawienia tytułu wykonawczego;
  6. uzyskanej informacji o składniku majątkowym lub źródle dochodu zobowiązanego;
  7. zobowiązanym w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji administracyjnej, a w przypadku, prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku przez zarządcę, również imieniu, nazwisku i adresie do korespondencji zarządcy przedsiębiorstwa w spadku.
  8. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym
Nowelizacja ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji doprecyzowała postępowanie w zakresie stosowania środków obrony dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tak jak dotychczas, zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
  1. nieistnienie obowiązku;
  2. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: orzeczenia (decyzji, postanowienia), dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1 (deklaracji), przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
  3. błąd co do zobowiązanego;
  4. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
  5. wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
  6. brak wymagalności obowiązku w przypadku: odroczenia terminu wykonania obowiązku, rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej lub wystąpienia innej przyczyny.
Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:
  1. w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
  2. do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
  3. w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.
Organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:
  1. oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
  2. uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: w całości lub w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
  3. stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jeżeli: zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym lub zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie. Organ egzekucyjny po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia o:
  1. oddaleniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej albo stwierdzeniu jego niedopuszczalności - kontynuuje postępowanie egzekucyjne albo podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne;
  2. uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 6, to jest braku wymagalności obowiązku spowodowanego odroczeniem, rozłożeniem na raty lub z innej przyczyny, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku, niemająca charakteru trwałego, wystąpiła po wszczęciu egzekucji administracyjnej - zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części;
  3. uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, którym jest: nieistnienie obowiązku, określenie obowiązku niezgodnego z treścią decyzji, deklaracji, błąd co do osoby zobowiązanego, brak uprzedniego doręczenia upomnienia, wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części – umarza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części. W tym przypadku wierzyciel z urzędu występuje do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości albo w części;
  4. uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, którym jest: brak wymagalności obowiązku spowodowany odroczeniem, rozłożeniem na raty lub z innej przyczyny, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku ma charakter trwały lub wystąpiła przed wszczęciem egzekucji administracyjnej - umarza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części. W tym przypadku wierzyciel z urzędu występuje do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.
Wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu. Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne po ustaniu przyczyny zawieszenia, zawiadamiając o tym zobowiązanego. Jednocześnie organ egzekucyjny przystępuje do czynności egzekucyjnych. W przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne, z tym, że w okresie zawieszenia, w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej oraz na żądanie wierzyciela, mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków. Organ egzekucyjny może jednak uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli to jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. Uchylenie dokonanych czynności nie powoduje umorzenia należnych za nie kosztów egzekucyjnych. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. Wierzyciel po otrzymaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej może w uzasadnionych przypadkach wystąpić z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego w całości albo w części. W okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny prowadzący to postępowanie może z urzędu lub na wniosek wierzyciela dokonać, na podstawie tytułu wykonawczego, zabezpieczenia poprzez zastosowanie sposobu zabezpieczenia odpowiadającego środkowi egzekucyjnemu, do którego stosowania ten organ jest uprawniony. W pozostałym zakresie, z wyłączeniem hipoteki przymusowej, zabezpieczenia dokonuje naczelnik urzędu skarbowego, na wniosek organu egzekucyjnego prowadzącego postępowanie egzekucyjne, na podstawie dalszego tytułu wykonawczego.
  1. Skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego
Wielu wierzycieli skarży się na długi czas postępowania egzekucyjnego. Naprzeciw nim wyszedł ustawodawca wprowadzając do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji prawo do złożenia skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Art. 54a u.p.e.a. stanowi, iż między innymi wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku, przysługuje skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, naczelnik urzędu skarbowego wydaje postanowienie, w którym: oddala skargę na czynność egzekucyjną lub uwzględnia skargę na czynność egzekucyjną: w całości albo w części i w pozostałym zakresie oddala skargę. Na postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną przysługuje zażalenie.
  1. Zapłata egzekwowanej należności
Nowelizacja ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uregulowała zagadnienie zapłaty egzekwowanej należności. Wcześniej, zagadnienie to w ogóle nie było regulowane ustawowo. Zapłaty należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych, organowi egzekucyjnemu można dokonać gotówką lub bezgotówkowo. Zapłaty bezgotówkowo można dokonać w siedzibie organu egzekucyjnego, jeżeli po stronie tego organu istnieją warunki techniczne. Zapłata organowi egzekucyjnemu nie stanowi egzekucji z pieniędzy. Zapłata egzekwowanej należności następuje gotówką lub bezgotówkowo. Na pobraną należność pieniężną, odsetki z tytułu niezapłacenia jej w terminie, koszty upomnienia i koszty egzekucyjne niezwłocznie wystawia się pokwitowanie pobrania. Wystawienie pokwitowania pobrania należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych bezgotówkowo przy użyciu terminala płatniczego, uznaje się za zawiadomienie zobowiązanego o zastosowanym środku egzekucyjnym. Egzekucja z pieniędzy jest zastosowana z chwilą wystawienia pokwitowania pobrania. Pokwitowanie pobrania należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztów upomnienia wywiera ten sam skutek prawny, co pokwitowanie wierzyciela. Za pokwitowaną należność pieniężną, odsetki z tytułu niezapłacenia jej w terminie i koszty upomnienia organ egzekucyjny ponosi odpowiedzialność wobec wierzyciela. W przypadku zapłaty przez podmiot inny niż zobowiązany pokwitowanie pobrania zawiera również odpowiednio imię i nazwisko albo nazwę podmiotu dokonującego zapłaty. Nie wymaga się podpisu zobowiązanego. Za dzień zapłaty egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych uważa się przy zapłacie gotówką - dzień: pobrania gotówki lub wpłaty tych należności na rachunek organu egzekucyjnego w banku, w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy - Prawo pocztowe[10], w biurze usług płatniczych, w instytucji płatniczej, w małej instytucji płatniczej lub w instytucji pieniądza elektronicznego, o których mowa w ustawie o usługach płatniczych[11]. Za dzień zapłaty egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych uważa się przy zapłacie bezgotówkowo - dzień: obciążenia rachunku zobowiązanego przez dostawcę, o którym mowa w art. 4a ustawy o usługach płatniczych - w przypadku zapłaty przy użyciu polecenia przelewu lub uzyskania potwierdzenia autoryzacji transakcji płatniczej, o której mowa w art. 40 ust. 1 ustawy o usługach płatniczych - w przypadku zapłaty przy użyciu innego niż polecenie przelewu instrumentu płatniczego. Przepisy o zapłacie egzekwowanej należności stosuje się odpowiednio do zapłaty wierzycielowi - należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztów upomnienia.
  1. Przepisy przejściowe
Do postępowań egzekucyjnych wszczętych i nie zakończonych przed 30 lipca 2020 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. W postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed 30 lipca 2020 r., na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na zobowiązanego, do egzekucji ze składnika majątkowego wchodzącego w skład majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym nowelizacją. W postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed 30 lipca 2020 r., na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na zobowiązanego, do egzekucji z rzeczy lub prawa majątkowego obciążonego zastawem skarbowym lub hipoteką przymusową, które zostało przeniesione na inny podmiot, stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym nowelizacją. Pozostają w mocy dalsze tytuły wykonawcze, na podstawie których, przed dniem wejścia w życie nowelizacji ustawy, zabezpieczono należność pieniężną hipoteką przymusową, w tym hipoteką morską przymusową. Dotychczasowe przepisy wykonawcze zachowują moc do dnia wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych, jednak nie dłużej niż do 30 lipca 2021 r. Przypisy:

[1] Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1270).
[2] Tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r. poz. 1427) - dalej zwana u.p.e.a.
[3] Dz. U. z 2020 r. poz. 1294).
[4] Tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.
[5] Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 lipca 2020 r. w sprawie oświadczenia zobowiązanego o posiadanym majątku i źródłach dochodu oraz prawdziwości i zupełności tego oświadczenia oraz wezwania do jego złożenia (Dz.U. z 2020 r. poz. 1279).
[6] Rozporządzenie Ministra Finansów z 10 czerwca 2020 r. w sprawie wyznaczenia organu do wyznaczenia systemu teleinformatycznego przeznaczonego do przekazywania naczelnikowi urzędu skarbowego wniosków egzekucyjnych i tytułów wykonawczych lub wymaganych informacji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1072).
[7] http://www.is-szczecin.pl
[8] Dz.U. z 2020 r. poz. 968.
[9] Dz.U. z 2018 r., poz. 850.
[10] Ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r. poz. 1041).
[11] Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r. poz. 794 ze zm.).

Artykuł został opublikowany w numerze 12(238)2020 Przeglądu Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych

OPŁATY ZA KORZYSTANIE Z WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO

Z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa o finansowaniu zadań oświatowych, która wprowadziła nowe zasady nakładania i egzekwowania opłaty za korzystanie z wychowania przedszkolnego w publicznych placówkach wychowania przedszkolnego prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego oraz opłaty za korzystanie z wyżywienia w takich placówkach, kwalifikując je jako należności publicznoprawne. O problemach w praktyce wynikających z tej zmiany rozmawiamy podczas szkoleń, które poprowadzę w miesiącu styczniu i lutym 2019 r. Bardzo serdecznie zapraszam na te spotkania wszystkich skarbników gmin, pracowników gminnych służb finansowych, pracowników Centrów Usług Wspólnych oraz dyrektorów przedszkoli. Harmonogram szkoleń znajdziecie Państwo w zakładce Można mnie spotkać…

NOWE TERMINY PRZEDAWNIEŃ NALEŻNOŚCI CYWILNOPRAWNYCH

9 lipca 2018 r. ustawą z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1104) wprowadzono nowe terminy przedawnień należności cywilnoprawnych.

Dotychczasowy termin przedawnienia wynoszący 10 lat, w chwili obecnej wynosi lat 6. Termin przedawnienia dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – pozostał na poziomie lat trzech. Ponadto nowością jest, iż koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba, że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.

Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd przedawnia się z upływem lat sześciu. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenie okresowe, roszczenie o świadczenie okresowe należne w przyszłości przedawnia się z upływem trzech lat. Natomiast jeżeli stwierdzone  w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, roszczenie o świadczenie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej należne w przyszłości przedawnia się z upływem lat sześciu.

Okoliczności wpływające na przerwę lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia pozostają bez zmian.

Przykład obliczenia terminu przedawnienia: Należność powiatu, na przykład z tytułu użytkowania wieczystego od osoby fizycznej nie prowadzącej działalności gospodarczej, za rok 2018 (termin płatności 31 marca 2018 r.) przedawni się 1 stycznia 2022 r. (przed nowelizacją byłby to 1 kwietnia 2021 r.). Chyba, że powiat przed upływem terminu przedawnienia (do 31 grudnia 2021 r.) uzyska na przykład prawomocny nakaz zapłaty. Wówczas bieg terminu przedawnienia zostanie przerwany przez czynność przed sądem. Jeżeli nakaz zapłaty zostanie wydany na przykład 20 grudnia 2021 r.  roszczenie to przedawni się 1 stycznia 2025 r. (przed nowelizacją byłby to 20 grudnia 2031 r.). Jeżeli przed tym terminem komornik sądowy rozpocznie egzekucję, to jego czynności mogą spowodować dalsze przerwanie biegu terminu przedawnienia.

Z uwagi na brak przepisów przejściowych wprowadzających nowelę w przedmiocie przedawnień roszczeń cywilnoprawnych, zaleca się zwrócenie szczególnej uwagi na roszczenia starsze niż trzyletnie w celu ponownego ustalenia nowego terminu przedawnienia.

 

Podstawa prawna:

  • Art. 118, art. 123, art. 124  i art. 125 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r., poz. 1025 ze zmianami);
  • Art. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1104);

Zapraszam do zapoznania się z materiałami dotyczącymi:

Więcej informacji można znaleźć na stronie internetowej INFORAKADEMIA